Dönkes
Plattdeutsche Geschichten

Eärpelploog en Eärpelmölle

Ien miene Kinnertied in de 1950er Joaren wöden de Eärpel met‘n Ploog (Schleuderroder) utmaakt. Bloos de Kaunten en de Riegen up bäide Sieten van dat Stück Laund wöden noch met de Greepe root. Denn eärsten Eärpelploog, ock wall Eärpelhexe nöömt, is van de Engländer Hanson en Coleman 1852 utfünnen wödden. De Fabrikate, de hier up‘t Markt wassen, kömmen van de Laundmeschinenfebrik Lanz ut Mannheim. Denn Eärpelploog rood‘de de Eärpel met ‚ne fl akke Schaar, de buten de Milte fastemaakt was en de man höger en läger vestellen kunn, soa dat de Eärpel unner denn Eärpeldamm nett noch packt wöden. Doaroawer was in‘n rechten Wijnkel doarto denn Schleuderstern met acht Riegen Tijnken ut Feärenstoal anbracht. Ieder Riege hadd‘de veär Tijnken. Denn Schleuderstern drääijde sick liek up denn Eärpeldamm to en schleuderte soa met siene Tijnken de Eärpel en dat Saund in ‚ne fl acke Loage van round twee bis dree Meter wiet noa de Siete, soa dat de Eärpelgatters de Eärpel licht fi nnen en upgattern kunnen. Doarmet de Eärpel nich beschaat wöden, was denn Eärpelploog soa in- richt‘, dat de Tijnken van denn Schleuderstern nich sloanend, men keärend up denn Eärpeldamm tröff en. Andrewen wööd denn Schleuderstern bij de öllere Bauriege, de van Peäre trökken wööd, oawer ‚ne Wijnkeldrift, de van de Raa ut owerdrögen wööd. Du de eärsten Trekker upkwammen, wööd denn Schleuderstern ock wall döar de Zapfwelle andrewen.

Dat Eärpelgattern achtern Ploog was‘n suur Wark. De grooten Buren hadd‘n ait heel wat Eärpelgatters nöarig, de äigenen Kinner en Kinner van anner Löö. Meestieden gadderden de Vullwassenen an de Binnenkaunte en de Kinner an de Butenkaunte. Doar muss man heel wat meär häin en weär lopen. Watte Eärpelplöge hadden as Anbaudeel ‚nen parallellopenden kegelachtigen Fangkorf de bij an, denn dat Saund ‚n lück ofseewde en de Eärpel nich soa wiet fl egen lööt.

Ien miene Tied gaff et in ‚ne Stounde eene Mark föar‘t Eärpelgattern. Gatterd wööd snoamiddags van eene tot ses- se. Dat heele Stück wööd in Paunde updeelt en meestieden gatterde man met‘n tween tegenmekaar döar. Heel wat Akkerwagen wassen dann up‘t Laund round üm‘t Stück vedeelt.

Eär‘ as de Eärpel bij Huus an de Kaunte of in‘t Eärpelgatt kömmen, mussen se noa de Grött‘te utmekaar söcht wod- den. Man unnerschäijd‘de tüschen Dikken, Potters en Kläinen. Dat döa man heel froger wall van Haund. Men soa üm 1880 köimp ock doarföar Gereetschup up‘t Markt, wat föar de Buren ‚n heel Gemack was. Dat was de Eärpel- mölle, at man doartegen up Platt wall sää. Doar wassen meestieden veär fl akke Sewe up in de Grött‘te van sesstig Zentimeter moal‘n good ‚n Meter. De gröff ste Sewe met sess Zentimeter Maschenwiet‘te was boawen föar de dikken Eärpel, doar drunner met veär en half Zentimeter Maschenwiet‘te de Sewe föar de Potters en doar drunner dann ‚ne Sewe met good dree Zentimeter Maschenwiet‘te föar de kläineren Eärpel. En wat doar noch döarföilt was meest Rummel, Saund, Ungemack en de heel kläinen Eärpel.

Hier kommt dein Text... Wähle einen beliebigen Teil deines Textes aus, um auf die Formatierungsleiste zuzugreifen.
Hier kommt dein Text... Wähle einen beliebigen Teil deines Textes aus, um auf die Formatierungsleiste zuzugreifen.
Hier kommt dein Text... Wähle einen beliebigen Teil deines Textes aus, um auf die Formatierungsleiste zuzugreifen.
Hier kommt dein Text... Wähle einen beliebigen Teil deines Textes aus, um auf die Formatierungsleiste zuzugreifen.
Hier kommt dein Text... Wähle einen beliebigen Teil deines Textes aus, um auf die Formatierungsleiste zuzugreifen.

Achter an de Mölle satt denn Dräijer, met denn man döar dat Rounddräijen de Sewe to‘t Schütten brachde, nett as bij ‚ne Kaff mölle. De Eärpel wöden met ‚ne Eärpelgreepe vöarne in denn Trechter gewen en rullden dann döar dat Schütten van de Sewe, de schroat noa achtern höngen, noa achtern, doarüm, dat de Mölle achtern iets läger was. Achter de Sewe föar de dikken Eärpel was noch‘n Kläppien, dat man noa de eene of annere Kaunte häindräijen kunn. Man hadde achtern meestieden twee Körwe drunner stoan. Was denn eenen Korf vull, dräijde man dat Kläp- pien soa, dat de Eärpel noa de annere Siete rullden.

Denn Schriewer ALBERT RÖTTERINK, Joargang 1944, geboren en upwassen in Ringe, leeft sijnt 1967 in Emmelkamp. He is sint 1983 in‘n Vöarstaund van denn Heimatverein van de Groafschup Bäinthem, is sijnt 1984 Vöarsitter van‘n Groafschupper Plattproater Kring en sijnt 1995 Vöarsitter van de Heimatfreunde Emmelkamp en ümto, denn he to de Tied met in‘t Lewen ropen heff .